Nie ma jednego sposobu na koncentrację, bo wszystko zależy od tego jakie cechy posiadamy i na jakim etapie pracy nad utworem jesteśmy (rozczytywanie, udoskonalanie, prezentacja).
Z pewnością każdy z nas jest w stanie wymienić kilka działań, które wpływają na poprawę koncentracji uwagi, takie jak: odpowiednia ilość snu, zdrowa dieta, aktywność fizyczna czy zadbanie o to, by jak najmniej rzeczy nas rozpraszało.
Otaczający nas świat jest pełen informacji, nie sposób je wszystkie zauważyć, trudno także wybrać te istotne i ważne.
Z pomocą przychodzi nam mechanizm uwagi, który ma za zadanie filtrować i redukować ich liczbę. System uwagi nieustannie:
1) prowadzi selekcję (odsiewa to, co nieistotne),
2) jest czujny (czeka na określony sygnał),
3) przeszukuje (analizuje czy wśród informacji nieistotnych, zwanych destruktorami, znajduje się potrzebna nam informacja)
oraz 4) nadzoruje czynności jednoczesne (wykonywane w tym samym czasie).
Zasoby uwagi są ograniczone, dlatego też im bardziej skomplikowane są zadania, tym trudniej wykonać je jednocześnie. Czynności nowe i te bardzo skomplikowane wymagają dużego wysiłku, są mniej płynne i wykonujemy je z pełnym zaangażowaniem uwagi oraz pamięci roboczej (to tzw. czynności kontrolowane). Z kolei długotrwałe nabywanie wprawy prowadzi do automatyzacji (wtedy udział uwagi jest zdecydowanie mniejszy) (Strelau, 2007).
Umiejętność koncentracji uwagi kształtuje się wraz z wiekiem – począwszy od mimowolnej pojawiającej się w odpowiedzi na głośny dźwięk, kolorowy przedmiot czy też ruch (u niemowlaka), po uwagę dowolną zgodną z celem naszej aktywności (Trempała, 2011).
Na stopień koncentracji uwagi wpływa wreszcie poziom lęku, motywacja do działania oraz liczba destruktorów (bodźców, które rozpraszają uwagę) i co najważniejsze koncentrację uwagi można rozwijać.
Współcześnie mamy do dyspozycji wiele mniej lub bardziej efektywnych narzędzi do ćwiczenia koncentracji uwagi, są nimi np. nauka nowych umiejętności, techniki mentalne czy gry na koncentrację.
Praca nad utworem muzycznym związana jest z podejmowaniem wielu działań, w których umiejętność koncentracji uwagi jest niezwykle cenna (uważne odczytanie tekstu nutowego, analiza i zrozumienie, opracowywanie fragmentów, rozwiązywanie problemów technicznych, nauka na pamięć czy wreszcie gra solo lub wraz z innymi muzykami). O ile w czasie ćwiczenia jesteśmy w stanie pracować nad wybranym elementem i na nim się koncentrować, o tyle w czasie występu musimy panować nad całością.
Nie ma jednego sposobu na koncentrację, bo wszystko zależy od tego jakie cechy posiadamy i na jakim etapie pracy nad utworem jesteśmy (rozczytywanie, udoskonalanie, prezentacja). Gdy gramy solo możemy skierować naszą uwagę na nas samych, co nie jest możliwe gdy występujemy wspólnie z innymi artystami (tu ważna jest współpraca i świadomość tego, co robią inni).
Obok tego na czym powinniśmy się skoncentrować jest też wiele elementów, które rozpraszają uwagę. Warto więc zaplanować swoje działania i poświęcić choć chwilę na koncentrację uwagi. Pomóc może chociażby śledzenie słuchu wewnętrznego, skoncentrowanie się na dotyku instrumentu, ruchu rąk czy ciała, świadomość sali koncertowej/sali ćwiczeń, relaksacja, ćwiczenia oddechowe oraz techniki mentalne (np. mindfulness – technika umożliwiająca skoncentrowanie się bez oceniania na danej chwili, pomagająca uniezależnić się od rozpraszających zewnętrznych oraz wewnętrznych bodźców).
Można również za przykładem amerykańskiej coach dla muzyków (Tiziana Pintus) przyjrzeć się swoim najlepszym i najsłabszym momentom i poszukać wzorów, wskazówek, które pomogły w koncentracji. Spisanie wskazówek ułatwiających koncentrację (jak np. oddychaj, rozluźnij mięśnie, bądź tu i teraz, słuchaj dźwięku) oraz spisanie spodziewanych destruktorów (np. zwątpienie, odgłosy publiczności, akustyka sali) daje możliwość odniesienia się do nich w wymagającej sytuacji. W ten sposób wiemy, że gdy pojawi się coś, co nas rozproszy, to możemy to zaakceptować i pokierować naszą uwagę na właściwe tory.
Praca z utworem muzycznym (ćwiczenie) automatyzuje część naszych działań, pozwala odciążyć i przekierować zasoby uwagi na elementy dla których automatyzacja jest niemożliwa (np. wymagające, trudniejsze fragmenty) czy też niewskazana (interpretacja utworu). Muzyk potrzebuje więc świadomie modyfikować swoją uwagę w zależności od okoliczności czy etapu pracy nad utworem.
Do zobaczenia następnym razem!
Ćwicz razem z –> Planerem Ćwiczeń Muzycznych
IDEA PROJEKTU #Ćwiczyć, ale jak?
Facebook Projekt #Ćwiczyć, ale jak?
DOŁĄCZ do newslettera #Ćwiczyć, ale jak?